Hakkında Bilgi

Raşitizm Nedir

RAŞİTİZM NEDİR
Vitamin D yetersizliği sonucu görülen bir hastalıktır. D vitamini yeterince vücuda alınmadığından kemikleşme bozulur ve kalsiyumdan yeterince yararlanılamaz.

Kimlerde sık görülür?
Bebek ve çocuklarda

Neden Görülür?
-Çocuğun yeterli D vitamini alamaması
-Çocuğun güneşe çıkarılmaması
-Annenin güneşten yararlanmaması
Annenin gebelik döneminde yetersiz beslenmesi

Belirtileri Nelerdir?
-Doğumda bebekte kasılma
-Huzursuzluk
-Baş terlemesi, başın sürekli sağa ve sola çevrilmesi
-Kabızlık
-El-bilek genişliği (ağrısız ve 6 aydan sonra)
-Kaburgalarda yuvarlak çıkıntılar (tesbih tanesi gibi)
-Bıngıldakların kapanmaması (18 aydan sonra)
-Kafa kemiklerinde yumuşama ve eğrilme (baş alın ve yanlarında çıkıntı)
-Geç oturma ve yürüme
-Bacaklarda eğrilik
-Göğüs kemiklerinde bozukluk (göğüs içe veya öne doğru çıkar)
-Kamburluk, bel kemiğinde eğrilik

Raşitizmin Önlenmesi
-Çocuğun her gün kalsiyum içeren besinler tüketilmesi sağlanmalıdır. Kalsiyumun en iyi kaynağı süt ve ürünleridir (yoğurt, peynir, çökelek vb). Pekmez de iyi bir kalsiyum kaynağıdır.
-Çocuk her gün güneşe çıkarılmalıdır. D vitamininin en iyi kaynağı güneştir. Besinlerde D vitamini yeterli miktarda bulunmaz.
-Güneşlenme cam arkasından olmamalıdır.
-Güneşin az olduğu sonbahar ve kış aylarında yeni doğan bebeğe ek D vitamini, ihtiyacı kadar verilmelidir.

Raşitizm Nedir
Hayatın ilk yıllarındaki büyüme sırasında kemikleşmeyi ve mineral metabolizmasını etkileyen iskelet gelişimi bozukluğu. Kalsiyum tuzlarının organizmada yeteri kadar bulunmaması sonucunda kemikler gelişemezler, normal sertlikte olmadıkları için de gövdenin ağırlığının etkisiyle kolayca şekil bozukluklarına uğrayarak eğilirler. Bu hastalık çok eski çağlardan beri bilinmekle beraber ilk olarak Glisson adında bir İngiliz doktoru tarafından 1650 yılında tanımlanmıştır.

Raşitizme soğuk, nemli, yeteri kadar güneş görmeyen kuzey Avrupa (İngiltere vb.) ve Kuzey Amerika ülkelerinde, Akdeniz ülkelerine göre daha çok rastlanmaktadır. Tropikal bölgelerde raşitizm yoktur. Kutup bölgelerinde yaşayanlar yeteri kadar güneşten yararlanamadıkları halde fok yağı, D vitamini içeren besinler ve morina balığı ile beslendiklerinden raşitizm hastalığına yakalanmazlar öte yandan raşitizm yeteri kadar besin alamayanlarda ve büyük yerleşme merkezlerinde daha yaygındır.

Yeteri kadar güneş alamama, sis, nem, duman, sağlığa pek elverişli olmayan yerleşme merkezleri, yeteri kadar beslenememe raşitizmi hazırlayan dış etkenleridir. Ayrıca raşitizmi hazırlayan iç etkenler de vardır. Bu iç etkenlere örnek olarak yaş; kalıtım, anneden alınan bir mikrop, erken doğum, ikizlik, annenin bazı hastalıklara yakalanmışken çocuk doğurması gösterilebilir

Raşitizm genellikle yeteri kadar beslenmemiş küçük çocuklarda görülür. Buna karşılık 8-10, 14-17 yaşları arasında görülen buluğ çağı raşitizmi de vardır. Öte yandan ilk dört ay içinde görülen erken raşitizme de rastlanır. Yaşın önemine karşılık raşitizm konusunda cinsiyetin hiç bir etkisi yoktur.

Kalıtımın raşitizm açısından önemi büyüktür. Çünkü raşitizm hastalığına yakalanmış olan anne babanın çocukları da genellikle bu hastalığa tutulurlar. Annenin beslenme bozukluğuna yol açan ivegen hastalıklara (frengi, verem, ivegen sıtma) yakalanmış olması, ya da zor doğum yapmış olması sonucunda da çocukta raşitizm görülebilir.

Erken doğum da dölütün tam olarak gelişmesini önleyebileceğinden raşitizme yol açabilir. Annenin doğumdan önce, sıtma, verem, mide ve bağırsak yangılanması, cilt yangılanması, kızamık vb. gibi hastalıklardan birisine yakalanmış olması da çocuğu etkiler ve raşitizme yol açabilir. Nihayet ikiz doğumlarda da raşitizme rastlanır.

İç ve dış etkenler sadece hastalığa elverişli bir ortam hazırlarlar. Bunun dışında raşitizmin gerçek nedeninin araştırılması gerekir; gerçek neden D vitamini noksanlığıdır. D vitamini eksikliğine yol açan çeşitli etkenler vardır. Ton, morina, yayın, yılan balığı, domuz karaciğeri, hayvani yağlar, yağlı etler, yağ, süt, mantar vb. gibi D vitamini içeren besinlerin yeteri kadar alınmaması D vitamini yetersizliğine yol açar. Bağırsak çeperinin yapısal ve işlevsel bozukluğu veya yeteri kadar safra salgılanmaması sonucunda besinlerdeki D vitamini veya D vitaminini oluşturan maddelerin kana karışmaması da D vitamini noksanlığına yol açar.

Besinlerle alınan ve D vitamini, oluşturan maddelerin güneşin mor ötesi ışınımlarının biyolojik ve kimyasal etkisiyle yeteri kadar D vitaminine dönüşememesi de D vitamini yokluğunun bir başka nedenidir. Nitekim güneşten yeteri kadar faydalanamayan kuzey Avrupa ülkelerinde raşitizm hastalığına, Akdeniz ülkelerine, subtropikal ve tropikal ülkelere oranla daha fazla rastlanılmaktadır; bunun gibi nemli, havanın maden ve fabrikaların çıkardığı dumanlarla kaplı olduğu bölgelerde güneşin mor ötesi ışınları rutubet veya havadaki tozlar tarafından soğurulduğu için raşitizm daha yaygındır.

Organizmada vitamin oluşmasını engelleyici etkenler de bu konuda rol oynarlar. Bu etkenler D vitamininin biyolojik etkisini tesirsiz hale getirdikleri veya organizmanın gereksinmesini çoğalttıkları için D vitamini eksikliğine yol açarlar.

En son bileriler de D vitamini eksikliğinin mutlaka raşitizm hastalığının oluşmasına yol açtığını doğrulamaktadır. Kalsiyum ve fosforun organik metabolizmasında oluşan ve bu iki elementin bağırsak çeperlerinden soğurulmasını kolaylaştıran ve kandaki yoğunluğunu ayarlayan D vitamininin hiç bulunmaması veya çok az bulunması, kandaki iyon dengesini bozar. Normal bir kişinin kanında kalsiyum iyonları fosfor iyonlarının 2 katıdır.

Raşitizme yakalanmış birinde ise kalsiyum iyonları fosfor iyonlarının 3 katı olurlar. Daha sonra fosfor iyonlarında ve kalsiyum iyonlarında hafif bir azalma görülür. Kandaki kalsiyum ve fosfor iyonları arasındaki bu değişme sonucunda iki mineral element küçük çocuğun kemiğinde kalsiyum 3 fosfat olarak birikmezler; kemik dokusu dayanıklılığını yitirerek yumuşar ve bükülebilen bir nitelik kazanır. Özellikle gövdenin ağırlığını çeken ayaklarda, leğende ve belkemiğinde bükülme görülür.

Raşitizmin gelişmesinde raşitizm öncesi ve raşitizm dönemleri olmak üzere iki dönem vardır. Raşitizm öncesi dönemde çocuk çabuk sinirlenir, hırçın olur, kolay ağlar. Süt çocuğunda iştahsızlık görülür. Çok terlediği için derisi ıslak ve soluk olur. Deri altındaki yağ tabaka azalır veya ödem sonucunda normalden daha fazla şişer. Hastalığın başlangıç döneminde kaslar körelir ve buna bağlı olarak atoni görülür. Bunun sonunda küçük çocuğun ayakta durup yürüyebilmesinde bir gecikme görülür. Bütün bunlardan başka bronşlarda sık sık nezle ve ağır sayılabilecek mide ve bağırsak yangılanması türünden rahatsızlıklar ortaya çıkar.

Raşitizm döneminde ise kemiklerde ve dişlerde yapı bozuklukları dikkati çeker. Genel durumda görülen yapısal bozukluklar raşitizm öncesi dönemde görülen rahatsızlıkların artmış türüdür. Hastanın benzi solar, deride sık sık fazla miktarda terlemenin yol açtığı ekzama ve benzeri hastalıklar görülür. Kaslar gittikçe küçülür. Kemiklerde görülen bozukluklar çeşitlidir. Kafatasında bıngıldaklar kapanmaz. Normal yapılı çocuklarda ön bıngıldağın 18-20 ay içinde kapanması gerekir.

Raşitizme tutulmuş olan bebekte ise üç dört yaşına kadar kapanmaz. Art kafa kemiği kireçsizlik nedeniyle yumuşayarak parmakla bastırılınca içeri çöker. Kafa köşeli bir görünüm alır; kemik dokunun çoğalması sonucunda alın genişler ve çıkıntı yapar. Yüz kemiklerinde de değişiklikler olur. Damak kemiğinin büyümesi sonucunda rahatsızlık duyulur. Göğüs kafesinde, kaburga ile kaburga kıkırdağının birleştiği yerde iki dizi halinde oldukça sert düğümler oluşur. Belkemiği yumuşar. Fizyolojik etkilerle öne veya yana doğru kayabilir. Leğende oluşan şekil bozukluğu sonucunda üst pelvis kısmı daralır. Bu nedenle de bu rahatsızlığa yakalanmış bir kadın normal doğum yapamaz. Kol kemiklerinin uçlarında genişleme görülür. Bacak kemikleri de şekil bozukluğuna uğrayarak çarpılırlar. Dişler geç ve düzensiz çıkar, kolayca çürürler.

Raşitizm süreğen bir gelişme gösterir. Hangi döneminde olursa olsun hastalık tedavi edilebilir. Fakat zamanında tedavi edilmezse kemiklerde oluşan birçok şekil bozuklukları giderilemez.

Tedavi sırasında sağlık ve besin tedbirlerine riayet edilmelidir. Hasta loş, nemli, sağlığı bozucu ortamdan uzaklaştırılmalı, temiz hava bol ışık ve güneşten faydalanabileceği bir yere götürülmelidir. Küçük çocuğa süt verilmeli, güneş banyosu yaptırılmalı ve D vitamini noksanlığını giderecek balıkyağı içirilmelidir Ayrıca bol miktarda vitamin de verilmelidir. Birkaç haftalık tedaviden sonra kemiklerde kalsiyum miktarının arttığı röntgenle saptanabilir; zamanla, eğrilen kemikler doğrulur; şekil bozuklukları düzelir; bıngıldaklar kapanır çocuk normal bir şekilde gelişir.

farmasi katalog
Eitim ve gretim Eitim ve gretim